درمان سنگ کلیه به اندازه و محل سنگ، تعداد سنگها، وجود انسداد یا عفونت و وضعیت عملکرد کلیه بستگی دارد. سنگهای کوچک، بهخصوص بعضی سنگهای حالب، ممکن است با مراقبت و درمان دارویی دفع شوند؛ اما در سنگهای بزرگتر، انسداد، درد مداوم یا عفونت، ممکن است سنگشکنی یا روشهای اندوسکوپی لازم باشد. در ادامه، روشهای مختلف درمان سنگ کلیه و انتخاب آنها بر اساس اندازه و شرایط بیمار را بررسی میکنیم.
درمان سنگ کلیه به چه عواملی بستگی دارد؟
برای انتخاب روش درمان، تنها عددی که در گزارش سونوگرافی یا سیتیاسکن بهعنوان اندازه سنگ نوشته شده، کافی نیست. پزشک اغلب محل قرارگیری سنگ کلیه، اندازه و تعداد آن، میزان انسداد مسیر ادرار، وجود عفونت، شدت علائم و وضعیت کلیه را نیز در نظر میگیرد. برای مثال، یک سنگ ۸ میلیمتری که در بخش خاصی از حالب قرار گرفته است، ممکن است از نظر احتمال دفع خودبهخودی با یک سنگ ۸ میلیمتری واقع در یکی از کالیسهای کلیه شرایط یکسانی نداشته باشد.
جنس و سختی سنگ نیز میتواند در انتخاب روش درمان نقش داشته باشد. برخی سنگها در برابر امواج سنگشکنی پاسخ مناسبی ندارند و در چنین شرایطی ممکن است پزشک روش دیگری را بررسی کند. در مواردی که اطلاعات دقیقتری درباره محل، تراکم و آناتومی سیستم ادراری لازم باشد، سیتیاسکن بدون تزریق میتواند به برنامهریزی درمان کمک کند.
آیا سنگ کلیه خودبهخود دفع میشود؟
بله، بعضی سنگهای کلیه یا حالب میتوانند بدون انجام اقدام تهاجمی دفع شوند، اما احتمال دفع به اندازه و محل سنگ وابسته است. بهطور کلی، سنگهای کوچکتر شانس بیشتری برای دفع خودبهخودی دارند و هرچه اندازه سنگ افزایش پیدا کند، احتمال عبور آن از مسیر ادراری کاهش مییابد. سنگهای واقع در قسمتهای پایینتر حالب نیز در مقایسه با برخی سنگهای قسمت بالایی، احتمال بیشتری برای دفع دارند.
بنابراین مشاهده سنگ در تصویربرداری به این معنا نیست که حتما باید فورا سنگشکنی یا جراحی انجام شود. اگر سنگ کوچک باشد و بیمار عارضهای مانند عفونت، انسداد پایدار، کاهش عملکرد کلیه یا درد کنترلنشده نداشته باشد، پزشک ممکن است مدتی دفع طبیعی سنگ را تحت نظر بگیرد. در این مدت پیگیری اهمیت دارد، زیرا اگر علائم تشدید شوند یا انسداد و عفونت ایجاد شود، برنامه درمان باید دوباره ارزیابی شود.
روشهای درمان سنگ کلیه چیست؟
روش درمان از بیمار به بیمار متفاوت است. در برخی افراد، درمان دارویی و پیگیری کافی است؛ در برخی دیگر، سنگشکنی بروناندامی انتخاب میشود و برای بعضی سنگها نیز یورتروسکوپی، RIRS یا PCNL مناسبتر است. هدف اصلی این است که با توجه به شرایط بیمار، سنگ به شکل ایمن از مسیر ادراری خارج شود و احتمال آسیب به کلیه یا عوارض ناشی از انسداد کاهش پیدا کند.

درمان دارویی و کمک به دفع سنگ
درمان سنگ کلیه با دارو برای همه بیماران یکسان نیست و به اندازه و محل سنگ و وضعیت بیمار بستگی دارد. در بعضی افراد، بهویژه زمانی که سنگ در حالب قرار دارد و عارضهای مانند عفونت یا انسداد شدید وجود ندارد، پزشک ممکن است داروهایی برای کنترل درد و کمک به عبور سنگ تجویز کند. برخی داروها با شل کردن عضلات حالب میتوانند عبور سنگ را آسانتر کنند و در شرایط خاص برای سنگهای حالب، بهخصوص سنگهای بزرگتر از ۵ میلیمتر، مورد استفاده قرار گیرند.
در بعضی انواع سنگ مانند سنگهای اسیداوریکی، درمان دارویی میتواند با تغییر شرایط ادرار به حل شدن سنگ کمک کند؛ اما این روش برای تمام سنگهای کلیه کاربرد ندارد. بنابراین چیزی به نام یک قرص برای دفع همه سنگهای کلیه وجود ندارد و انتخاب دارو باید بر اساس نوع، اندازه و محل سنگ انجام شود. اگر درد ادامه پیدا کند، تب و لرز ایجاد شود، ادرار کاهش یابد یا انسداد و اختلال عملکرد کلیه وجود داشته باشد، درمان دارویی بهتنهایی کافی نیست و بیمار باید دوباره توسط پزشک ارزیابی شود.
سنگشکنی بروناندامی یا ESWL
سنگشکنی بروناندامی که با نام ESWL یا SWL شناخته میشود، روشی است که در آن امواج ضربهای از خارج بدن به سمت سنگ هدایت میشوند تا سنگ به قطعات کوچکتر تبدیل شود. قطعات ایجادشده سپس میتوانند از مسیر ادراری دفع شوند.
موفقیت سنگشکنی به عوامل مختلفی مانند اندازه، محل و جنس سنگ، تراکم آن و شرایط بدنی بیمار بستگی دارد. برای همین، وجود یک سنگ با اندازه مشخص بهتنهایی به معنای مناسب بودن ESWL نیست. پزشک اغلب تصاویر مربوط به سنگ را بررسی میکند و بر اساس محل و ویژگیهای آن درباره مناسب بودن سنگشکنی تصمیم میگیرد.
یورتروسکوپی و سنگشکنی با لیزر
در یورتروسکوپی، پزشک با استفاده از یک وسیله باریک از مسیر طبیعی دستگاه ادراری به سمت حالب یا کلیه حرکت میکند تا سنگ را مشاهده و درمان کند. در صورت نیاز، سنگ با استفاده از انرژی لیزر خرد میشود و قطعات آن خارج یا برای دفع بعدی کوچکتر میشوند.
درمان سنگ کلیه با لیزر در واقع به یک روش مشخص و مستقل محدود نمیشود و اغلب در چارچوب روشهای اندوسکوپیک مانند یورتروسکوپی و جراحی داخل کلیه انجام میشود. نوع لیزر و تکنیک مورد استفاده نیز بر اساس شرایط سنگ و تجهیزات مرکز انتخاب میشود.
برای مراجعه به پزشکان و دریافت خدمات تخصصی میتوانید به ساختمان پزشکان میلاد نیاوران مراجعه کنید. این ساختمان در تهران، نیــاوران، خیابان باهنر بعد از پمپ بنزین کوچه رفیعی، نبش کوچه مسجد ساختمان پزشکان میلاد نیاوران، (جنب داروخانه دکتر میلاد طهماسیان) واقع شده است و مراجعهکنندگان میتوانند برای دریافت خدمات پزشکی موردنظر خود به پزشکان مستقر در این مجموعه مراجعه کنند.
RIRS برای درمان سنگ کلیه
RIRS یا جراحی داخل کلیه به روش رتروگراد، یکی از روشهای اندوسکوپی برای درمان برخی سنگهای کلیه است. در این روش از یورتروسکوپ انعطافپذیر استفاده میشود و پزشک میتواند از مسیر طبیعی ادرار به داخل سیستم جمعکننده کلیه دسترسی پیدا کند. سنگ در صورت نیاز با لیزر خرد میشود و قطعات آن خارج یا برای دفع آماده میشوند.
RIRS در بعضی سنگهای کلیه میتواند جایگزینی برای سنگشکنی بروناندامی باشد، اما انتخاب بین این روشها به اندازه و محل سنگ، آناتومی کلیه، تراکم سنگ و شرایط بیمار بستگی دارد. برای سنگهای بزرگتر نیز ممکن است به بیش از یک جلسه درمان نیاز باشد. بنابراین اصطلاح بهترین روش درمان سنگ کلیه بدون بررسی مشخصات سنگ، پاسخ دقیقی ندارد.
PCNL برای سنگهای بزرگ کلیه
PCNL یا نفرولیتوتومی از راه پوست، روشی است که برای خارج کردن برخی سنگهای بزرگ کلیه استفاده میشود. در این روش از طریق یک مسیر ایجادشده از پوست به سیستم جمعکننده کلیه دسترسی پیدا میشود و سنگ خرد و خارج میشود.
PCNL بهخصوص در سنگهای بزرگ کلیه اهمیت دارد و برای سنگهای بزرگتر از ۲ سانتیمتر، گزینه اصلی درمانی محسوب میشود. البته تصمیم نهایی به وضعیت آناتومیک کلیه، شرایط بیمار و ویژگیهای سنگ بستگی دارد.

درمان سنگ کلیه بر اساس اندازه سنگ چگونه است؟
اندازه سنگ یکی از مهمترین عوامل تصمیمگیری است، اما نباید آن را تنها معیار انتخاب درمان دانست. به همین دلیل، عبارتهایی مانند درمان سنگ کلیه ۵ میلیمتری یا درمان سنگ کلیه ۱۰ میلیمتری بهتنهایی برای تعیین روش درمان کافی نیستند. محل سنگ، بهخصوص قرار گرفتن آن در کلیه یا حالب، میزان انسداد و وجود علائم میتوانند تصمیم درمانی را تغییر دهند.
درمان سنگ کلیه کمتر از ۵ میلیمتر
سنگهای کوچکتر از ۵ میلیمتر، بهویژه اگر در حالب قرار داشته باشند، در بسیاری از موارد امکان دفع خودبهخودی دارند. در چنین شرایطی ممکن است پزشک، در صورت نبود عارضه، درمان محافظهکارانه و پیگیری را انتخاب کند.
با این حال، کوچک بودن سنگ به معنی بینیاز بودن از ارزیابی پزشکی نیست. اگر سنگ باعث انسداد قابل توجه، عفونت، درد مداوم یا اختلال عملکرد کلیه شده باشد، ممکن است حتی یک سنگ کوچک نیز نیاز به مداخله داشته باشد.
درمان سنگ کلیه ۵ تا ۱۰ میلیمتری
در سنگهای ۵ تا ۱۰ میلیمتری، تصمیمگیری اهمیت بیشتری پیدا میکند. بعضی از این سنگها ممکن است دفع شوند، اما احتمال دفع نسبت به سنگهای کوچکتر کاهش مییابد. در سنگهای حالب، پزشک ممکن است بر اساس محل سنگ و شرایط بیمار، دارو و پیگیری یا یکی از روشهای مداخلهای را پیشنهاد کند.
اگر سنگ در کلیه قرار داشته باشد، گزینههایی مانند ESWL، RIRS یا در شرایط خاص روشهای دیگر ممکن است بررسی شوند. بنابراین برای درمان سنگ کلیه ۱۰ میلیمتری نمیتوان بدون مشاهده تصاویر و بررسی شرایط بیمار یک روش واحد را برای همه افراد توصیه کرد.
برای هماهنگی مراجعه، اطلاع از خدمات و دریافت نوبت، اطلاعات خود را در فرم زیر وارد کنید. کارشناسان مرکز پزشکی میلاد با شما تماس خواهند گرفت.
درمان سنگ کلیه ۱۰ تا ۱۵ میلیمتری
در این اندازه، احتمال نیاز به درمان مداخلهای بیشتر میشود، بهخصوص اگر سنگ علامتدار باشد، رشد کند یا باعث انسداد و عفونت شده باشد. بسته به محل سنگ، ESWL، RIRS یا PCNL ممکن است در ارزیابی پزشک مطرح شوند.
برای نمونه، سنگ ۱۲ میلیمتری در لگنچه کلیه با سنگی با همین اندازه در بخش پایینی کلیه شرایط یکسانی ندارد. محل قرارگیری سنگ میتواند روی احتمال موفقیت سنگشکنی و امکان دفع قطعات پس از درمان اثر بگذارد.
درمان سنگ کلیه ۱۵ تا ۲۰ میلیمتری
در سنگهای نزدیک به این اندازه، برنامه درمان اغلب نیازمند بررسی دقیقتر تصاویر و شرایط سیستم ادراری است. در برخی موارد RIRS یا ESWL مطرح میشود، اما احتمال نیاز به درمان تکمیلی یا چند مرحلهای نیز وجود دارد.
اگر سنگ در موقعیتی قرار داشته باشد که دفع قطعات پس از سنگشکنی دشوار باشد یا ویژگیهای سنگ برای ESWL مناسب نباشد، پزشک ممکن است روش اندوسکوپیک را در نظر بگیرد.
درمان سنگ کلیه بزرگتر از ۱۵ میلیمتر
درمان سنگ کلیه بزرگ به محل و حجم کلی سنگ بستگی دارد. برای سنگهای بزرگتر از ۲ سانتیمتر، PCNL اغلب بهعنوان گزینه اصلی مطرح میشود؛ زیرا روشهای دیگر ممکن است برای رسیدن به پاکسازی کامل سنگ به چند مرحله درمان نیاز داشته باشند.
در سنگهای بزرگتر از ۱۵ میلیمتر اما کوچکتر از ۲ سانتیمتر، انتخاب بین RIRS، ESWL و در برخی شرایط PCNL به ویژگیهای سنگ و بیمار بستگی دارد. بنابراین بهتر است بیمار صرفا بر اساس عدد درجشده در گزارش تصویربرداری برای انتخاب روش اقدام نکند.

چه زمانی سنگ کلیه نیاز به درمان فوری دارد؟
همه سنگهای کلیه یک وضعیت اورژانسی ایجاد نمیکنند، اما بعضی شرایط نیازمند ارزیابی سریع پزشکی هستند. وجود سنگ همراه با تب و لرز یا علائم عفونت ادراری، بهخصوص اگر انسداد مسیر ادرار هم وجود داشته باشد، اهمیت زیادی دارد. کلیه مسدودشده همراه با علائم عفونت یا قطع ادرار میتواند یک اورژانس اورولوژیک باشد و ممکن است نیاز به تخلیه فوری سیستم ادراری داشته باشد.
درد شدید و کنترلنشده، استفراغ مکرر و ناتوانی در مصرف مایعات، کاهش عملکرد کلیه، انسداد پایدار، وجود یک کلیه منفرد یا انسداد هر دو کلیه نیز از شرایطی هستند که نباید صرفا با درمان خانگی پیگیری شوند. در چنین شرایطی، پزشک ابتدا وضعیت کلیه و مسیر ادرار را ارزیابی میکند و سپس درباره کنترل انسداد و درمان خود سنگ تصمیم میگیرد.
برنامه کاری مرکز پزشکی میلاد
مرکز پزشکی میلاد همهروزه از ساعت ۹ صبح تا ۲۱ شب آماده ارائه خدمات و پاسخگویی به مراجعان است. برای اطلاع از حضور پزشکان، دریافت نوبت یا کسب اطلاعات بیشتر درباره خدمات مرکز، میتوانید با مرکز تماس بگیرید و به صفحه برنامه کاری کلینیک مراجعه کنید.
درمان خانگی سنگ کلیه؛ آیا آب زیاد و دارو کافی است؟
مصرف آب برای پیشگیری از تشکیل بسیاری از سنگهای ادراری و کمک به تامین حجم مناسب ادرار اهمیت دارد، اما آب بهتنهایی نمیتواند همه سنگها را دفع یا حل کند. برای مثال، سنگ بزرگ یا سنگی که باعث انسداد شده است ممکن است با افزایش مصرف مایعات برطرف نشود و حتی در شرایط خاص، تلاش برای مصرف حجم زیاد مایعات در زمان انسداد و درد شدید میتواند مناسب نباشد.
به همین دلیل، روشهایی مانند آبلیمو، دمنوشها، سرکه یا ترکیبات گیاهی نباید جایگزین ارزیابی پزشکی شوند. درمان دارویی نیز باید بر اساس نوع سنگ و وضعیت بیمار انجام شود. بعضی سنگهای اسیداوریکی قابلیت حل شدن با درمان مناسب را دارند، در حالی که برای بسیاری از انواع دیگر سنگ، درمان دارویی بیشتر با هدف کنترل عوامل ایجادکننده یا کمک به دفع در شرایط مشخص انجام میشود.
اگر فرد سابقه تشکیل مکرر سنگ دارد، بررسی ترکیب سنگ دفعشده و ارزیابی عوامل موثر در تشکیل سنگ میتواند به انتخاب اقدامات پیشگیرانه کمک کند. این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا درمان یک سنگ موجود با پیشگیری از تشکیل سنگهای بعدی یکسان نیست.

بعد از درمان سنگ کلیه چه مراقبتهایی لازم است؟
مراقبتهای بعد از درمان سنگ کلیه به روش انجامشده و شرایط بیمار بستگی دارد. بعد از سنگشکنی یا روشهای اندوسکوپی، ممکن است برای مدتی دفع ذرات سنگ، احساس ناراحتی یا تغییر رنگ ادرار ایجاد شود. رعایت توصیههای پزشک و انجام پیگیریهای لازم کمک میکند روند دفع سنگ و وضعیت کلیه بررسی شود. مهمترین مراقبتها بعد از درمان شامل موارد زیر است:
- مصرف مایعات کافی: میزان مصرف آب باید متناسب با شرایط جسمی و توصیه پزشک باشد و در صورت نداشتن محدودیت پزشکی، به حفظ حجم مناسب ادرار کمک میکند.
- مصرف داروها طبق دستور پزشک: مسکنها، داروهای کمککننده به دفع سنگ یا سایر داروهای تجویزشده را طبق دستور مصرف کنید و دوز آنها را خودسرانه تغییر ندهید.
- پیگیری تصویربرداری: ممکن است پزشک برای بررسی باقیماندن سنگ یا قطعات آن، سونوگرافی، عکس یا سایر روشهای تصویربرداری را در زمان مشخصی توصیه کند.
- توجه به علائم غیرطبیعی: تب، لرز، درد شدید یا مداوم، استفراغ مکرر، کاهش واضح حجم ادرار یا مشکل در دفع ادرار باید سریعاً بررسی شود.
- رعایت توصیههای غذایی: اگر سابقه تشکیل مکرر سنگ دارید، ممکن است پزشک بر اساس نوع سنگ، تغییراتی در مصرف نمک، مایعات یا بعضی مواد غذایی پیشنهاد کند.
- بررسی نوع سنگ در صورت امکان: اگر سنگ دفع شده باشد، بررسی ترکیب آن میتواند به شناسایی نوع سنگ و انتخاب روشهای مناسب برای پیشگیری از تشکیل مجدد کمک کند.
درمان سنگ کلیه در تهران به چه پزشکی مراجعه کنیم؟
برای درمان سنگ کلیه در تهران، مراجعه به پزشک متخصص اورولوژی یا مرکز درمانی دارای خدمات مرتبط با بیماریهای کلیه و مجاری ادراری میتواند نقطه شروع مناسبی باشد. پزشک پس از بررسی علائم، آزمایشها و تصاویر مربوط به سنگ مشخص میکند که آیا امکان دفع خودبهخودی وجود دارد یا درمان دارویی، سنگشکنی یا روشهای اندوسکوپی باید بررسی شود.
در بیمارانی که به دنبال مرکز درمان سنگ کلیه در تهران هستند، بهتر است فقط به وجود یک دستگاه یا عنوان درمان توجه نشود. امکان ارزیابی دقیق بیمار، دسترسی به متخصص مربوط، انجام تصویربرداری و آزمایشهای لازم و امکان پیگیری بعد از درمان، بخش مهمی از فرایند درمان سنگ است.
درمان سنگ کلیه در مرکز پزشکی میلاد نیاوران
مرکز پزشکی میلاد میتواند محل مراجعه برای ارزیابی مشکلات مرتبط با کلیه و مجاری ادراری باشد. در بیمار مبتلا به سنگ کلیه، ابتدا باید مشخص شود سنگ در کدام قسمت سیستم ادراری قرار دارد، چه اندازهای دارد و آیا انسداد یا عفونت ایجاد کرده است. سپس پزشک بر اساس این اطلاعات درباره ادامه پیگیری یا انتخاب روش درمان تصمیم میگیرد.
اگر بیمار برای سنگ شکنی کلیه در تهران یا بررسی روشهایی مانند درمان اندوسکوپیک مراجعه کند، انتخاب روش باید پس از بررسی تصاویر و شرایط اختصاصی او انجام شود. به همین دلیل، مراجعه برای ارزیابی تخصصی قبل از انتخاب سنگشکنی یا جراحی اهمیت دارد.
برای دریافت اطلاعات درباره پزشکان، خدمات و نحوه مراجعه به مرکز پزشکی میلاد میتوانید از مسیرهای ارتباطی مرکز استفاده کنید تا بر اساس نوع مشکل، برای ارزیابی و دریافت خدمات مناسب راهنمایی شوید.
سوالات متداول
خیر. بعضی سنگهای کلیه ممکن است برای مدتی بدون علامت باشند و هنگام انجام سونوگرافی یا تصویربرداری بهطور اتفاقی شناسایی شوند. ایجاد درد به محل سنگ و میزان انسداد یا حرکت آن در مسیر ادراری بستگی دارد.
بله، سابقه تشکیل سنگ میتواند با احتمال تشکیل مجدد سنگ همراه باشد. به همین دلیل، بعد از درمان سنگ موجود، در افراد دارای سابقه تکرار سنگ ممکن است بررسی عوامل مؤثر در تشکیل سنگ و برنامه پیشگیری اهمیت داشته باشد.
سونوگرافی در بسیاری از موارد برای شناسایی سنگ و بررسی وضعیت کلیه استفاده میشود، اما همیشه تمام اطلاعات مورد نیاز برای انتخاب روش درمان را فراهم نمیکند. در شرایطی که جزئیات بیشتری درباره محل، تراکم سنگ یا انسداد لازم باشد، پزشک ممکن است تصویربرداری دقیقتری مانند CT را درخواست کند.
لزومی ندارد. پس از سنگشکنی، قطعات خردشده ممکن است در طول زمان از مسیر ادراری عبور کنند. مدت و میزان دفع به اندازه قطعات، محل سنگ و شرایط فرد بستگی دارد و ممکن است در برخی بیماران به پیگیری یا درمان تکمیلی نیاز باشد.
در برخی بیماران بله. سنگهای کوچک ممکن است با مراقبت و در شرایط مناسب با درمان دارویی دفع شوند و برای بعضی سنگها نیز سنگشکنی بروناندامی قابل بررسی است. با این حال، انتخاب درمان بدون جراحی به اندازه، محل، جنس سنگ و وضعیت بیمار بستگی دارد و برای همه سنگها قابل استفاده نیست.
جمعبندی
درمان سنگ کلیه یک روش ثابت برای همه بیماران ندارد. سنگهای کوچک، بهخصوص بعضی سنگهای حالب، ممکن است با نظارت پزشکی و در شرایط مناسب بهصورت خودبهخودی دفع شوند؛ در برخی بیماران درمان دارویی مطرح است و برای سنگهایی که نیاز به مداخله دارند، روشهایی مانند ESWL، یورتروسکوپی و لیزر، RIRS یا PCNL بر اساس اندازه، محل و ویژگیهای سنگ انتخاب میشوند.
بنابراین برای پاسخ به سوال بهترین روش درمان سنگ کلیه چیست؟ ابتدا باید مشخص شود سنگ دقیقا کجاست، چند میلیمتر است، آیا باعث انسداد یا عفونت شده و وضعیت کلیه چگونه است. در صورت وجود تب و لرز، درد شدید و کنترلنشده، انسداد یا کاهش عملکرد کلیه، مراجعه سریع پزشکی اهمیت ویژهای دارد.
